Araştırma Makalesi | Açık Erişim
UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 2026, Clt. 2(4) 86-106
"Amerikan"ın Kültürlerarası Arabuluculuk Rolü: Ülke Markalı Yüksek Öğretim, Yerel Adaptasyon ve Yumuşak Güç Tipolojisi
ss. 86 - 106 | DOI: https://doi.org/10.29329/ufusobed.2026.1465.5
Yayın Tarihi: Temmuz 07, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Geçtiğimiz bir buçuk yüzyıl boyunca, özellikle de yirminci yüzyılın sonlarında ve yirmi birinci yüzyılın başlarında hız kazanarak, Amerika Birleşik Devletleri dışındaki üniversiteler kurumsal adlarında “Amerikan”, “Amerika Birleşik Devletleri” ya da bunlarla yakından ilişkili Amerikan kimlik belirleyicilerini benimsemiştir. Bu makale, söz konusu olguyu sadece bir markalaşma, ticari faaliyet, taklit ya da yumuşak güç olarak değil, kültürlerarası arabuluculuk projesi olarak incelemektedir. Ana tez, yurtdışındaki “Amerikan” üniversitelerin, Amerikan akademik kültürü ile yerel veya bölgesel eğitimsel, siyasi, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlar arasında bir arabuluculuk alanı işgal ettiği yönündedir. En güçlü haliyle bu model, liberal eğitimi, öğrenci merkezli pedagojiyi, İngilizce eğitim dilini, kurumsal özerkliği, mesleki hazırlığı ve akreditasyon kültürünü, ABD’yi yurtdışında basitçe kopyalamadan yerel bağlamlara aktarmaktadır. En zayıf haliyle ise “Amerikalı” kavramını, prestij, hareketlilik veya modernliğin pazarlanabilir bir sembolüne indirger. Makale, küresel yükseköğretimde “Amerikalı olma” kavramına ilişkin beş bölümden oluşan bir tipoloji önermektedir: miras/kurumsal Amerikalı olma, ulus inşa edici Amerikalı olma, işletim sistemi Amerikalı olma, piyasa Amerikalı olma ve nominal-sembolik Amerikalı olma. üniversitelerini Ayrıca, şube ülke markalı kampüslerinden, Amerikan ortak üniversitelerden, mikro kampüslerden ve lisans verme sürecine yönelik kurumlardan ayırmaktadır. Makale, “Amerikan” etiketinin en iyi şekilde çok anlamlı bir kültürlerarası gösterge olarak anlaşılabileceği sonucuna varmaktadır: bu etiketin anlamı, kurumsal uygulamalar, yerel beklentiler, küresel hareketlilik, kalite güvencesi ve dünya meselelerinde ABD’nin değişen sembolik konumu arasındaki ilişki yoluyla ortaya çıkmaktadır.
Anahtar kelimeler: yurtdışındaki Amerikan üniversiteleri, ülke markalı üniversiteler, kültürlerarasılık, yükseköğretim, markalaşması, yumuşak güç, ulusötesi eğitim, Kuzey, Kıbrıs, akademik akreditasyon
APA 7th edition
Ayouby, K. (2026). "Amerikan"ın Kültürlerarası Arabuluculuk Rolü: Ülke Markalı Yüksek Öğretim, Yerel Adaptasyon ve Yumuşak Güç Tipolojisi. UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(4), 86-106. https://doi.org/10.29329/ufusobed.2026.1465.5
Harvard
Ayouby, K. (2026). "Amerikan"ın Kültürlerarası Arabuluculuk Rolü: Ülke Markalı Yüksek Öğretim, Yerel Adaptasyon ve Yumuşak Güç Tipolojisi. UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(4), pp. 86-106.
Chicago 16th edition
Ayouby, Kenneth (2026). ""Amerikan"ın Kültürlerarası Arabuluculuk Rolü: Ülke Markalı Yüksek Öğretim, Yerel Adaptasyon ve Yumuşak Güç Tipolojisi". UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 2 (4):86-106. https://doi.org/10.29329/ufusobed.2026.1465.5
References
American University of Cyprus. (n.d.). General information. Retrieved June 23, 2026, from https://auc.edu.tr/en/corporate/general-information/
Bennett, M. J. (1986). A developmental approach to training for intercultural sensitivity. International Journal of Intercultural Relations, 10(2), 179–196. https://doi.org/10.1016/0147-1767(86)90005-2
Bennett, M. J. (2017). Developmental model of intercultural sensitivity. In Y. Y. Kim (Ed.), The international encyclopedia of intercultural communication. Wiley. https://doi.org/10.1002/9781118783665.ieicc0182
Bertelsen, R. G. (2012). Private foreign-affiliated universities, the state and soft power: The American University of Beirut and the American University in Cairo. Foreign Policy Analysis, 8(3), 293–311. https://doi.org/10.1111/j.1743-8594.2011.00163.x
Biagioli, M., & Sunder, M. (Eds.). (2022). Academic brands: Distinction in global higher education. Cambridge University Press.
Byram, M. (1997). Teaching and assessing intercultural communicative competence. Multilingual Matters.
Deardorff, D. K. (2006). Identification and assessment of intercultural competence as a student outcome of internationalization. Journal of Studies in International Education, 10(3), 241–266. https://doi.org/10.1177/1028315306287002
Delmestri, G., Oberg, A., & Drori, G. S. (2015). The unbearable lightness of university branding: Cross-national patterns. International Studies of Management & Organization, 45(2), 121–136. https://doi.org/10.1080/00208825.2015.1006012
Girne American University. (n.d.). History of GAU. https://www.gau.edu.tr/en/institutional/history-of-gau
Hemsley-Brown, J., & Oplatka, I. (2006). Universities in a competitive global marketplace: A systematic review of the literature on higher education marketing. International Journal of Public Sector Management, 19(4), 316–338. https://doi.org/10.1108/09513550610669176
Hoch, T., & Heinz, V. (2024). Higher education in Northern Cyprus: The path from isolation to oversaturation. Comparative Southeast European Studies, 72(2), 207–231. https://doi.org/10.1515/soeu-2023-0037
Knight, J. (2004). Internationalization remodeled: Definition, approaches and rationales. Journal of Studies in International Education, 8(1), 5–31. https://doi.org/10.1177/1028315303260832
Long, K. A. (2018). Battle of the brand: Independent “American” universities abroad. International Higher Education, 95, 4–5. https://doi.org/10.6017/ihe.2018.95.10716
Long, K. A. (2020). The emergence of the American university abroad. Brill Sense. https://doi.org/10.1163/9789004425767
Long, K. A. (2023). Global American higher education: International campuses for competition or cooperation? Figueroa Press.
Melewar, T. C., & Akel, S. (2005). The role of corporate identity in the higher education sector: A case study. Corporate Communications: An International Journal, 10(1), 41–57. https://doi.org/10.1108/13563280510578196
Nye, J. S., Jr. (2004). Soft power: The means to success in world politics. PublicAffairs.
Purinton, T., & Skaggs, J. (Eds.). (2017). American universities abroad: The leadership of independent transnational higher education institutions. American University in Cairo Press.
Rock, J. A. (2024). A source of American soft power in Lebanon [Master’s thesis, Harvard University]. Harvard DASH.
Wilkins, S., & Huisman, J. (2025). Country-branded universities: A framework for country brand authenticity in transnational higher education. Studies in Higher Education, 50(4), 676–693. https://doi.org/10.1080/03075079.2024.2351099
