Derleme Makalesi | Açık Erişim
UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 2026, Clt. 2(4) 177-187
ss. 177 - 187 | DOI: https://doi.org/10.29329/ufusobed.2026.1465.8
Yayın Tarihi: Temmuz 07, 2026 | Görüntüleme Sayısı: 0/0 | İndirilme Sayısı: 0/0
Özet
Bu makalede, modern edebiyat biliminin önemli meselelerinden biri olan bireyin sanatsal konsepsiyası problemi, Rus ve Özbek edebiyat kuramı bağlamında kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Çalışmada özellikle çağdaş Özbek şiirinin önde gelen temsilcilerin den Halima Xudoyberdiyeva’nın eserleri merkezinde tarihsellik, millî kimlik ve kadınlık imgesinin poetik yorumu derinlemesine incelenmiştir. Araştırmada şaire nin Tomiris, Nodira, Mohlaroyim ve Najmiddin Kubro gibi tarihî şahsiyetleri yalnızca tarihsel figürler olarak değil, aynı zamanda millî bilinç, vatanseverlik ve manevî dirilişin sembolleri olarak yeniden kurguladığı ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda, tarihî hafıza ile bireysel ruhiyat arasındaki etkileşim, şairenin poetik düşüncesin de temel bir estetik kategori olarak değerlendirilmiştir. Makale, tarihî gerçekliğin doğrudan betimlenmesinden ziyade, sembolik ve imgesel dil aracılığıyla yeniden inşa edilmesi sürecini analiz ederek, Xudoyberdiyeva’nın şiirinde tarihselliğin estetik ve felsefî boyutlarını açığa çıkarmaktadır. Ayrıca, kadın imgesinin tarihî kahramanlık düzeyine yükseltilmesi yoluyla millî kimliğin sanatsal idraki süreci de özel olarak vurgulanmaktadır. Çalışmanın teorik önemi, birey–tarih–toplum ilişkisini disiplinlerarası bir perspektifte ele alması ve insan konsepsiyasını yalnızca edebî bir kategori olarak değil, aynı zamanda derin bir felsefî-estetik olgu olarak yorumlamasından kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak makale, Halima Xudoyberdiyeva’nın şiirinin, tarihsellik ile modern poetik düşüncenin sentezi temelinde şekillenen özgün bir edebî model sunduğunu ve bu modelin Özbek edebiyatında millî kimlik ile sanatsal ifade arasındaki ilişkiyi yeniden tanımladığını ortaya koymaktadır.
Anahtar kelimeler: Halima Xudoyberdiyeva, tarihsellik, kadınlık imgesi, poetik imge, millî ruh
APA 7th edition
Tajibayeva, L. (2026). Halima Xudoyberdiyeva’nın Şiirinde Tarihsellik ve Milli Ruhun Sanatsal İfadesi. UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(4), 177-187. https://doi.org/10.29329/ufusobed.2026.1465.8
Harvard
Tajibayeva, L. (2026). Halima Xudoyberdiyeva’nın Şiirinde Tarihsellik ve Milli Ruhun Sanatsal İfadesi. UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(4), pp. 177-187.
Chicago 16th edition
Tajibayeva, Latofat (2026). "Halima Xudoyberdiyeva’nın Şiirinde Tarihsellik ve Milli Ruhun Sanatsal İfadesi". UFÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 2 (4):177-187. https://doi.org/10.29329/ufusobed.2026.1465.8
Boyarşiyeva, K. I. (1988). Yeni kahraman konsepsiyası ve edebiyatın çeşitliliği problemi [Doktora tezi]. Moskova.
Kagan, M. S. (1975). İnsan faaliyeti (sistematik analiz denemesi).
Moskova. Karimov, H. (1994). Çağdaş Özbek nesrinde sanatsal gerçeklik ve insan konsepsiyası (1970–80’ler) [Doktora tezi]. Taşkent.
Karimov, H. O. (1999). Tarihî şahsiyet ve sanatsal imge [Doktora tezi]. Taşkent. Lyalreev, Yu. (1979). Çağın kroniği. Moskova: Znanie.
Matyoqubov, S. Gʻ. (2005). Çağdaş Özbek hikâyelerinde insan konsepsiyası ve bireyin sanatsal yorumu [Doktora tezi]. Taşkent.